U bent hier: Home - Risico's - Kankerverwekkende en mutagene stoffen

Printvriendelijke versie

 
 
 

4.2. Kankerverwekkende en mutagene stoffen




Indien er werkzaamheden worden verricht met carcinogene (kankerverwekkende), reprotoxische (voor de voortplanting giftige) en mutagene stoffen (stoffen die het erfelijk materiaal aantasten) of processen waarbij deze stoffen vrijkomen moet een aanvullende registratie worden uitgevoerd. Binnen de dakbedekkingsbranche kan gedacht worden aan blootstelling aan dieselrook, zowel bedrijfsmatig alsmede projectmatig. op de bedrijfslocatie alsmede projectmatig. Dieselmotoren worden veel gebruikt op het bedrijfsterrein/magazijn van dakbedekkingsbedrijven maar ook in de bouw vanwege hun grote vermogen, de duurzaamheid, de bedrijfszekerheid en het hoge rendement.

Het vrijkomen van dieselmotoremissies (DME) is ook aangewezen als een kankerverwekkend proces. Werknemers kunnen op de bedrijfslocatie en/of de werklocatie worden blootgesteld aan uitlaatgassen van dieselmotoren. De kankerverwekkende stoffen, de zogenaamde Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen (PAK) in uitlaatgassen zitten in de vaste deeltjes (roet). PAK is de familienaam voor een honderdtal chemische stoffen met een gelijke structuur. Het roet en dus de PAK ontstaan door onvolledige verbranding van de brandstof en motorolie.

Werknemers worden blootgesteld als ze in de buurt van draaiende dieselmotoren moeten werken. De maatregelen die werkgevers en werknemers moeten nemen, moeten gericht zijn op het voorkomen van inademing van dieseldampen. De volgorde die zij hierbij moeten aanhouden is de arbeidshygiŽnische strategie, dus eerst voorkomen (bijvoorbeeld elektrisch) en als laagste het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Het zal per bedrijf en per situatie verschillen welke oplossing het beste past en toepasbaar is. Wel moet, eventueel op termijn, worden gestreefd naar een oplossing zo dicht mogelijk bij de bron.

Meer informatie en nadere uitwerking brancheafspraken in:

Welke beroepen hebben te maken met kankerverwekkende en mutagene stoffen?

Dakdekker bitumen en kunststof daken
Magazijnmedewerker / (heftruck)chauffeur


Wat zegt de wet- en regelgeving?


Wettelijke verplichtingen

Arbobesluit: Hoofdstuk 4 afdeling 2 Aanvullende voorschriften kankerverwekkende of mutagene stoffen

Arbobesluit: Artikel 4.11 Definities
  • In dit artikel wordt uitgelegd wat wordt verstaan onder kankerverwekkende of mutagene stoffen en kankerverwekkende processen en dergelijke, opgenomen in richtlijn nr. 2004/37/EG van 29 april 2004 en geclassificeerd als een categorie 1 of 2 carcinogeen of waarbij de concentratiegrens is vastgesteld.

Arbobesluit: Artikel 4.12 Schakelbepaling
  • Bij werkzaamheden waarbij werknemers blootgesteld (kunnen) worden aan kankerverwekkende of mutagene stoffen of aan stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen gelden, naast de regelgeving met betrekking tot gevaarlijke stoffen (Arbobesluit, hoofdstuk 4, afdeling 1) , ook deze aanvullende voorschriften kankerverwekkende of mutagene stoffen en kankerverwekkende processen (Arbobesluit, hoofdstuk 4, afdeling 2).
  • Het betreft hier onder meer de zorgplicht van de werkgever, grenswaarden gevaarlijke stoffen en arbeidshygiënische strategie, voorlichting en onderricht.

Arbobesluit: Artikel 4.13 Nadere voorschriften risico-inventarisatie en -evaluatie
In alle gevallen waarin arbeid wordt verricht waarbij werknemers worden of kunnen worden blootgesteld aan kankerverwekkende of mutagene stoffen of aan stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen, worden, met betrekking tot deze stoffen of processen in de risico-inventarisatie en -evaluatie, bedoeld in artikel 5 van de wet en in aanvulling op artikel 4.2, in ieder geval de volgende gegevens opgenomen:
  1. de reden waarom het gebruik van een kankerverwekkende stof of het toepassen van een kankerverwekkend proces voor het verrichten van de arbeid strikt noodzakelijk is en vervanging technisch niet uitvoerbaar is;
  2. de hoeveelheid van de kankerverwekkende of mutagene stof die per jaar pleegt te worden vervaardigd of gebruikt dan wel aanwezig pleegt te zijn in verband met de opslag respectievelijk de frequentie waarmee een proces per jaar pleegt te worden toegepast;
  3. de soort arbeid die met de kankerverwekkende of mutagene stof pleegt te worden verricht of waarbij het kankerverwekkende proces pleegt te worden toegepast;
  4. het aantal werknemers dat aan een kankerverwekkende of mutagene stof of een kankerverwekkend proces pleegt te worden blootgesteld of kan worden blootgesteld;
  5. de preventieve maatregelen die zijn genomen om de blootstelling van werknemers aan kankerverwekkende of mutagene stoffen of aan stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen te voorkomen of te minimaliseren;
  6. de persoonlijke beschermingsmiddelen die worden gebruikt bij arbeid waarbij werknemers worden of kunnen worden blootgesteld aan kankerverwekkende of mutagene stoffen of aan stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen;
  7. de gevallen waarin kankerverwekkende of mutagene stoffen of kankerverwekkende processen worden vervangen door stoffen of processen waarbij de werknemers niet of minder aan gevaar voor hun veiligheid of gezondheid worden blootgesteld.

Arbobesluit: Artikel 4.15 Lijst van werknemers
  • De werkgever houdt een lijst bij van werknemers die worden of kunnen worden blootgesteld aan kankerverwekkende of mutagene stoffen of kankerverwekkende processen. De werknemers mogen deze lijst inzien.

Arbobesluit: Artikel 4.16 Grenswaarden
  1. Bij ministeriële regeling worden met betrekking tot in die regeling aangewezen kankerverwekkende of mutagene stoffen of stoffen die vrijkomen bij een kankerverwekkend proces grenswaarden vastgesteld.
  2. Indien er geen wettelijke grenswaarde voor een bepaalde kankerverwekkende of mutagene stof of stof die vrijkomt bij een kankerverwekkend proces is vastgesteld, stelt de werkgever een zo laag mogelijke grenswaarde voor die stof vast.
  3. Bij overschrijding van een grenswaarde worden, met inachtneming van de artikelen 4.17 en 4.18, onverwijld doeltreffende maatregelen genomen om de concentratie terug te brengen tot beneden die waarde.
  4. Zolang de maatregelen, bedoeld in het derde lid, nog niet volledig ten uitvoer zijn gelegd of niet tot een doeltreffende bescherming leiden, wordt de arbeid alleen voortgezet, indien doeltreffende maatregelen zijn genomen om schade aan de gezondheid van de werknemers te voorkomen, dan wel om het blootstellingniveau tot een zo laag mogelijk niveau onder de grenswaarde te brengen.

Arbobesluit: Artikel 4.17 Voorkomen van blootstelling
  • Zodanige technische en organisatorische maatregelen zijn genomen dat de kans op blootstelling van werknemers aan kankerverwekkende of mutagene stoffen of stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen zoveel mogelijk bij de bron wordt voorkomen. Met name door kankerverwekkende of mutagene stoffen en kankerverwekkende processen, voor zover dit technisch uitvoerbaar is, te vervangen door stoffen of processen waarbij de werknemers, gelet op de eigenschappen van die stoffen of processen, de aard van de arbeid, de werkmethoden en de werkomstandigheden, niet of met minder aan gevaar voor hun veiligheid of gezondheid worden blootgesteld.

Arbobesluit: Artikel 4.18 Voorkomen of beperken van blootstelling
  1. Voor zover uit de resultaten van de beoordeling, bedoeld in het artikel 4.2, eerste lid, blijkt dat er gevaar voor de gezondheid van de werknemers bestaat en dat het op doeltreffende wijze voorkomen van blootstelling door het nemen van maatregelen als bedoeld in artikel 4.17 technisch niet uitvoerbaar is, wordt de blootstelling, voor zover dit technisch uitvoerbaar is, bij de bron voorkomen of teruggebracht tot een zo laag mogelijk niveau onder de grenswaarde, met name door de productie en het gebruik van kankerverwekkende of mutagene stoffen of kankerverwekkende processen plaats te doen vinden in een gesloten systeem.
  2. Indien het voorkomen van blootstelling of het terugbrengen van blootstelling tot een zo laag mogelijk niveau onder de grenswaarde technisch niet uitvoerbaar is, worden collectieve maatregelen genomen om kankerverwekkende of mutagene stoffen of stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen op doeltreffende wijze bij de bron te verwijderen, onder meer door plaatselijke afvoer van de lucht, zo nodig aangevuld door algemene ventilatie, waarbij, met inachtneming van artikel 4.5, gelijktijdig voldoende toevoer van niet-verontreinigde lucht is gewaarborgd zonder dat hierbij gevaar ontstaat voor de volksgezondheid en het milieu.
  3. Indien het technisch niet uitvoerbaar is om de blootstelling van werknemers te voorkomen of te beperken tot een zo laag mogelijk niveau onder de grenswaarde door middel van de maatregelen, bedoeld in het tweede lid, worden aan de werknemers die worden of kunnen worden blootgesteld, persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking gesteld.
  4. Indien de werkzaamheden worden verricht met gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen overeenkomstig het derde lid, wordt de duur van het dragen daarvan voor ieder van deze werknemers tot het strikt noodzakelijke beperkt.

Arbobesluit: Artikel 4.19 Beperken van blootstelling
  • In aanvulling op het bovenstaande moet de werkgever ervoor zorgen dat de werknemers voldoende op de hoogte zijn van de risico’s. Verder moet hij gevarenzones markeren met bijvoorbeeld waarschuwings- en veiligheidssignalen en voorkomen dat onbevoegden deze zones betreden. Ook moeten er doeltreffende middelen worden gebruikt voor het veilig opslaan, gebruiken en vervoeren van kankerverwekkende of mutagene stoffen.
  • Werknemers:
    • zijn voldoende vertrouwd met de aard van de werkzaamheden;
    • hebben voldoende kennis met de aard van de werkzaamheden;
    • hebben voldoende kennis over het gebruik en onderhoud van persoonlijke beschermingsmiddelen;
    • krijgen tenminste één keer per jaar specifieke voorlichting en instructie;
    • kennen de specifieke procedures en melden gevaar (risico’s) bij het werken met kankerverwekkende of mutagene stoffen of stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen.

Arbobesluit: Artikel 4.20 Hygiënische beschermingsmaatregelen
  1. Zones zijn ingericht waar de werknemers zonder gevaar voor blootstelling kunnen eten en drinken.
  2. Aan werknemers die worden of kunnen worden blootgesteld aan mutagene of kankerverwekkende stoffen of stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen wordt doeltreffende werkkleding ter beschikking gesteld die voldoet aan afdeling 1 van hoofdstuk 8 (PBM) en die door de werknemers bij de arbeid steeds wordt gedragen.
  3. De werkkleding wordt op een andere plaats opgeborgen dan de overige kleding.
  4. Voor de werknemers zijn doelmatige wasgelegenheden en doucheruimten beschikbaar.
  5. Persoonlijke beschermingsmiddelen worden volgens instructie op de daartoe aangewezen plaats bewaard en na ieder gebruik gereinigd en voor ieder gebruik gecontroleerd.

Arbobesluit: Artikel 4.23 Uitvoering en inhoud van onderzoek
  1. Het arbeidsgezondheidskundig onderzoek, bedoeld in artikel 4.10a, vindt plaats met inachtneming van de praktische aanbevelingen, opgenomen in bijlage II bij de richtlijn.
  2. De bedrijfsarts of de arbodienst heeft recht op inzage in de in artikel 4.15 bedoelde lijst van blootgestelde werknemers. Hem staan voorts alle gegevens ter beschikking die hij nodig heeft om de blootstelling van de werknemers aan kankerverwekkende of mutagene stoffen en stoffen die vrijkomen bij kankerverwekkende processen te kunnen beoordelen en te kunnen adviseren over de periodiciteit en inhoud van het arbeidsgezondheidskundig onderzoek, bedoeld in het eerste lid, de te nemen preventieve maatregelen of persoonlijke beschermende maatregelen.
 
   
   
 

 

 
 
 

< terug naar vorige pagina